Dolapçı Güvercinleri

Ülkemizin nadide ve safkan güvercinlerinden Dolapçı ırkımız ismini uzun süreler dolaşarak uçmasından ve dönüş performansını kendi ekseni etrafında dolanarak sergilemesinden almış olmalıdır. Dolapçının dönüş oyununa yetiştiriciler arasında “dolap” denir. Anlatılmak istenen yine kendi ekseninde dolanma hareketidir. Ülkemizde Dolapçı’ya benzer güvercin isimlendirmelerini Dolavcı (Nazilli, Ödemiş, Kiraz, Tire), Dolapçıl – Dolapçın (Bandırma, Mustafakemalpaşa, Gönen) olarak bilmekteyiz. Bu benzerliklerin temelinde Dolapçı Üstadları tarafından dile getirilen geçmişte yapılmış iller arası güvercin alışverişlerinin olduğu düşünülmektedir.Yaşayan en eski Dolapçı Üstadları’nın bizzat anlatımlarında ırkın sözlü tarihi net olarak (Denizli’de) 1880 yılına kadar dayanır. Bu tarihten daha eski olan geçmişine ait söylemler ise aktarımlar şeklindedir. Dilden dile dolaşarak anlatılsa da kaynağı belirsiz olduğundan ve yazılı bir belge henüz bulunmadığı için muğlak hükmündedirler. Bu sebeple tarihçe sayfamızda muğlak ifadelere ve anlatımlara kısmen yer verilmiştir.Kosova bölgesinde yetiştirilen dönücü güvercinlerin atalarının yüzyıllar önce Anadolu’dan Türkler tarafından götürüldüğü bilinmektedir. Halen Türkler tarafından da yetiştirilmektedirler ve kullanılan terimler Türkçe’dir. Türkçe terim ve tanımlar özellikle Denizli’de kullanılanlarla hemen hemen aynıdır. Örneğin: Altınbaş, Bakıri, Zeytini, Ladika, Enseli, Küpeli, Küllü, Beyaz, Alaca vs… Özel bir renk ve deseni anlatmakta kullanılan “Ladika” ismi ayrıca dikkatleri çekmelidir. Ladik kelimesi Denizli’nin Selçuklu Dönemi ismi olduğundan son derece önemlidir. Yine Selçuklu Dönemi yapısı Akhan Kervansarayı (1254) giriş sütunlarına nakşedilen güvercin figürünün Dolapçı ırkımıza birebir yakınlığında benziyor olması da önemlidir.Bu bilgiler oradaki kulüpler ve yayın organları tarafından da kayıt altına alınmıştır… Bu kaynaklardan alınan bilgilerle Kosova bölgesinde yetiştirilen dönücü güvercinlerin Dolapçı ırkından köken aldığı sonucunu çıkarmak olasıdır. Dolapçı yetiştirilen bölgelerle Kosova bölgesinde yetiştirilen güvercinlerin pek çok yönüyle benzemesi, kullanılan özel tanım ve terimlerin önemli bir bölümünün karşılıklı tutması ve Dolapçı ırkına ait tarihi izler bütün olarak ele alındığında sağlam verilere ulaşılmış olmaktadır.Kosova’da yetiştirilen güvercinlerin Dolapçı yetiştirilen bölgelerden köken aldığı olasılığının yanına Kosova bölgesindeki güvercinlerin zamanla Anadolu’ya tekrar dönmüş oldukları bilgisini eklemek mümkündür. 1862 yılında çıkan Hersek isyanının Karadağ savaşına dönüşmesi ve balkanlarda Osmanlı Devleti aleyhine artan gelişmeler sonucunda bölgedeki bazı Türk ailelerinin daha güneyde ve o yıllarda sakin olan Selanik, Kavala, Grevena, Midilli, Sakız dolaylarına yerleşmiş olmaları ve yanlarında güvercinlerini de taşımaları sonucunda Kosova güvercinlerinin bölgede yaygınlaşmış olduğu dile getirilen sözlü ifadelerdendir.Bu güvercinler 50 yıl sonra çıkacak Balkan Harbi (1912) karışıklıkları esnasında ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra (1920) yapılacak mübadele anlaşmasıyla kısmen tekrar Anadolu’ya özellikle İzmir’e yüzyıllar sonra dönüş yapmışlardır. Dönüş yapan güvercinler genel olarak “Selanik” adıyla tanınırlar. Çoğunlukla Dolapçı renklerinde ve bazı farklarıyla birlikte performansça yakın oldukları bilinmektedir. Yetiştirildikleri bölgelerde beğenilere, beslenme rejimlerine ve iklime dayalı seleksiyona uğrayarak çeşitlenmiş olmaları muhtemeldir. Ayrıca farklı ırklarla melezlendiklerine dair delillerde gözardı edilmemelidir.Son yüzyıl içinde Dolapçıların Anadolu’da iller arası geçişleri net olarak bilinmekle beraber Anadolu dışına çıkışları hakkında da bazı bilgiler mevcuttur. Bunlardan ilki Büyük Taaruz sırasında Denizli’nin ilçelerinden savaşmadan geri çekilen Yunan askerlerinin yanlarında bazı nadir bitkilerden ve Dolapçılardan götürdükleri bilgisidir. İkincisi ise yine Denizli’nin İstiklal semtinde ve Honaz ilçesinde yerleşik Rumların mübadele gereği giderken yetiştirdikleri Dolapçılarını da yanlarında götürdükleri bilgisidir. Bugün Yunanistan’da Dolapçı ırkı varsa iki kaynaktan yani Kosova ve Anadolu kaynaklarından beslenmiş olmaları mümkündür.Dolapçılar derin tarihleri, zengin oyun sitilleri, renk çeşitliliği, göz dolduran uçumları, sadakatleri, karakteristik özellikleri ve daha pek çok tatmin edici bütünlükleriyle köklü ve safkan bir güvercin ırkımızdır. Tüm bu yönlerinin tamamı ele alınarak, biri diğerine üstün tutulmadan sahip çıkılmalı ve korunarak geliştirilmelidirler. Gerçek bir kültür mirasımız ve yaşayan hazinemizdirler. Onlarla ilgilenen herkese teşekkür eder saygılarımızı sunarız.İskender Damgacı – Mart 2009

dolapçı güvercinleri

Yazarlar Admin

Kuscular.net sitesi 2010 yılında kurulmuştur amacımız insanların güvercinlerini güvenle alıp satmasıdır